Bankacılık
Katılım Bankacılığı
İzlediğiniz içerikler sonrasında Finansal Okuryazarlık Sertifikası kazanmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir.
10 kredi
  • Kategori Bankacılık
  • Süre ####

Eğitimi Paylaş

İçerik Metni

Katılım Bankacılığı

Faizsiz bankacılık ya da islami bankacılık olarak da bilinen katılım bankacılığı, fon toplama ve fon kullandırma işlemleri islami kurallara uygun olarak yapılan bankacılık sistemini ifade eder. Bankalarının temel işlevi tasarruf sahipleri ile fon açığı olan kişi ve kurumlar arasındaki fon transferlerine aracılık yapmaktır. Geleneksel bankalar, bu işlevi faiz enstrümanını kullanarak yaparken, katılım bankaları, faiz dışı enstrümanlar kullanır.

Katılım bankalarının mevduat toplama yetkisi bulunmaz. Özel cari hesap ve katılma hesapları üzerinden katılım fonu toplarlar. Özel cari hesaplar, geleneksel bankalardaki vadesiz mevduat hesaplarına benzer. Bu hesaptaki para, talep edildiğinde hesap sahibine ödenir ve herhangi bir getiri sağlamaz.

Katılma hesabı ise geleneksel bankalardaki vadeli mevduat hesaplarından farklıdır. Vadeli mevduat hesabı paranın belli bir süre bankaya borç verilmesi karşılığında önceden garanti edilmiş bir faiz getirisi sunar. Katılım bankacılığında ise, katılma hesabı sahibi bankaya borç vermemektedir. Katılma hesabı açıldığında, hesap sahibinin sermayesini, katılım bankasının ise emeğini ortaya koyduğu bir ortaklık oluşur. Bankaya yatırılan para banka tarafından bir katılım havuzunda toplanır ve bu havuz islami kurallar da gözetilerek fon ihtiyacı olan kişilere kredi olarak kullandırılır. İşletilen paranın dönem sonundaki getirisi banka ve hesap sahibi arasında bölüştürülür. Paranın hesapta durduğu süre boyunca elde edilecek getiri önceden bilinemez, banka tarafından kullandırılan kredilerdeki kar oranının yanı sıra bu kredilerin bir kısmının geri ödenmemesi nedeniyle banka tarafından ayrılan karşılıklar da getiriyi etkilemektedir. Kullandırılan kredilerin büyük bölümünün geri ödenmemesi durumunda hesap sahibi anaparanın bir bölümünün kaybedilmesi riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Geleneksel bankalarda olduğu gibi katılım bankaları da ticari kredi, konut, taşıt ve ihtiyaç kredisi gibi ürünler sunmaktadır. Ancak, katılım bankaları topladıkları fonları, fon ihtiyacı olan kişi ve kurumlara doğrudan nakit olarak kullandırmamaktadır. Kredi verme işlemi mal veya hizmetin peşin alınıp vadeli satılması prensibine dayanır. Müşteri satın almak istediği ürün için katılım bankasına başvurur, banka başvuruyu onaylarsa müşteriye vekalet verir ve müşteri satın alma işlemini bu vekaletle banka adına gerçekleştirir. Banka daha sonra bu ürünü müşteriye vadeli olarak satar. Banka, peşin ile vadeli fiyat arasındaki farkı kar olarak kaydeder.

Katılım bankaları tarafından ayrıca faizsiz kredi kartı hizmeti de sunulmaktadır. Bu kartlar, islam dininde haram olarak kabul edilen ürün ve hizmetlerin satışını yapan örneğin şans oyunları oynatan veya tekel bayi gibi iş yerlerindeki harcamalarda kullanılamamaktadır. Kredi kartlarında, katılım bankaları tarafından sunulan ihtiyaç kredisine benzer usulle taksitlendirme imkanı da sağlanmaktadır. Bu kartlarda asgari ödeme tutarı bulunmaz, son ödeme tarihinde aylık hesap özetinin tamamının ödenmesi gerekir. Borcun zamanında ödenmemesi halinde gecikme cezası yansıtılabilmektedir.