Borsa
Çeşitlendirme Ne İşe Yarar?
İzlediğiniz içerikler sonrasında Finansal Okuryazarlık Sertifikası kazanmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir.
10 kredi
  • Kategori Borsa
  • Süre ####

Eğitimi Paylaş

İçerik Metni

Çeşitlendirme Ne İşe Yarar?

Çeşitlendirme, yaptığımız yatırım nedeniyle paramızı kaybetme riskimizi düşüren ve uzun vadede istikrarlı getiri elde etmemize yardımcı olan bir yatırım stratejisidir. Başarılı bir çeşitlendirme için portföydeki yatırım araçlarının fiyatlarını etkileyen dinamiklerin birbirinden farklı olması gerekir. Peki çeşitlendirmenin mantığı nasıl işler?

Tek bir yatırım aracına yatırım yapmak yerine iyi çeşitlendirilmiş bir portföye yatırım yaptığımızda nasıl bir sonuçla karşılaşacağımıza örnek üzerinden bakalım. Bunun için risk ve getiri grafiğini çizelim. Örneğin 20 adet hisse senedinin son bir yılda gerçekleşen risk ve getirilerini ölçüp grafiğe yerleştirelim. Seçtiğimiz bu hisse senetlerinin fiyatlarını etkileyen dinamiklerin birbirinden farklı olduğuna dikkat etmemiz gerekir. Getiri, son bir yılda hisse senedindeki değer artışını gösteriyor. Riski ise hisse senedinin getirisinin yıl içinde ne kadar dalgalandığını gösteren standart sapma formülü ile ölçüyoruz. Yani hisse senedinin fiyat grafiği ne kadar oynaksa hisse senedinin standart sapması yani riski o kadar yüksektir diyebiliriz. Grafikte sağ tarafa gittikçe risk seviyesi, yukarı doğru çıktıkça da gerçekleşen getiri artıyor. Örneğin bu hisse senedinin getirisinin yüksek olduğunu görüyoruz, ancak risk seviyesi de oldukça yüksek. Ayrıca, risk seviyelerinden bağımsız olarak bazı hisse senetlerinin negatif getiriye sahip olduğunu görebiliyoruz. Peki şimdi, bu hisse senetlerinden oluşturduğumuz portföyün getirisine ve riskine göz atalım. Her bir hissenin portföydeki payları eşit, bu nedenle portföyün getirisi hisse senetlerinin getirisinin ortalaması kadar olacaktır. Yani şu çizgi üzerinde. Peki portföyün riski nerede konumlanır? İlk aklımıza gelen, hisse senetlerinin risklerinin ortalamasının olduğu yerdir. Ancak, bu doğru değil. Evet hisse senetlerinin riskleri portföy riskini etkiler, bununla birlikte portföy riskini etkileyen başka bir şey daha var, o da hisse senetlerinin getirileri arasındaki ilişki. Portföydeki hisse senetlerinin sürekli aynı yönde hareket etmiyor olması, ya da bazılarının fiyatı düşse de, bazılarının fiyatının artıyor olması, portföyün riskini azaltıyor da diyebiliriz.

Bunu daha iyi anlamak için basit bir varsayım yapalım. Portföyümüz A ve B hisse senetlerinden oluşuyor, ve bu portföyü bir yıl boyunca elimizde tutuyoruz. İlk 6 ay A hisse senedinin fiyatı yükselirken, B hisse senedinin fiyatı düşsün. Diğer 6 ay da tam tersi yaşansın. Bu durumda, portföyümüzü oluşturan A ve B hisse senetlerinin oldukça dalgalandığını ve standart sapmalarının ya da risklerinin oldukça yüksek olduğunu görebiliriz. Oysa bu yılda portföyümüzün grafiği şu şekilde oluşacaktır. Yani portföyümüzün getirisindeki dalgalanma çok da fazla olmamıştır. Bu durumda, her ne kadar portföyün içindeki hisse senetlerinin riskini yüksek olarak ölçsek de portföyümüzün riskini düşük olarak ölçebiliriz. Portföydeki hisse senetlerinin fiyat hareketleri ne kadar zıt yönlüyse portföyümüzün riski de o kadar düşük olacaktır.

Şimdi esas grafiğimize dönelim. Portföyümüzün riskini, portföyü oluşturan hisse senetlerinin riskinden daha düşük olarak ölçeriz. Yani bu hisse senetlerinden oluşan portföyü grafikte şuraya konumlandırabiliriz. Tek bir hisse senedine yatırım yapmaktansa portföy yatırımını tercih ettiğimizde, belki en yüksek getiriyi elde etmiyoruz, ancak riski minimumda tutarak ortalama bir getiri elde ettiğimizi söyleyebiliriz. Bu şekilde, uzun vadede yatırımımızı kaybetme riskimizi minimumda tutarak istikrarlı bir getiri elde etme şansını yakalayabiliriz.