Borsa
Bedelsiz Sermaye Artırımı
İzlediğiniz içerikler sonrasında Finansal Okuryazarlık Sertifikası kazanmak için üye girişi yapmanız gerekmektedir.
10 kredi
  • Kategori Borsa
  • Süre ####

Eğitimi Paylaş

İçerik Metni

Bedelsiz Sermaye Artırımı

Hisse senedi yatırımcıları tarafından en çok takip edilen konulardan biri şirketlerin bedelsiz sermaye artırımlarıdır. Gelin birlikte, bedelsiz sermaye artırımının ne olduğuna, şirkete ve yatırımcılarına olan etkilerine göz atalım.

Bedelsiz sermaye artırımını daha iyi anlamak için sermaye ve özkaynak kavramlarını daha iyi bilmek gerekir. Bir şirket kurulduğunda, faaliyetlerine başlayabilmesi için belli bir mali kaynağa ihtiyaç duyar, bu kaynak öncelikle şirket ortakları tarafından kuruluş sırasında şirkete ödenen sermaye tutarıdır. Şirkete ortaklar tarafından yapılan bu ödeme, şirket bilançosunda özkaynaklar altında bulunan sermaye kalemini gösterir. Şirket kurulduğunda sermaye, aynı zamanda şirket özkaynaklarını oluşturur. Ancak özkaynak kavramı sermaye kavramından daha geniştir. Özkaynak tutarı, şirketin sahip olduğu varlıklarından, şirketin yükümlülüklerini, diğer bir deyişle çeşitli kişi veya kurumlara olan borçlarını, çıkardığımızda bulunan tutarı ifade eder. Şirketin faaliyetlerinden kar elde edildikçe özkaynakları artmaktadır. Kar dışında şirket özkaynaklarını artıran farklı unsurlar da bulunmaktadır. Örneğin şirketin sonraki sermaye artırımlarında emisyon primi oluşması, şirketin varlıklarının yeniden değerlenmesi sonucunda değer artış kazancı oluşması veya enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gibi birçok unsur özkaynakları artırmaktadır. Örneğin, şirket paylarının itibari değeri 1 TL iken defter değeri oldukça yüksek olabilmektedir. Bunun sebebi sermaye ile özkaynak tutarı arasındaki farklılıktır. Örneğimizdeki hissenin itibari değeri olan 1 TL sermayeyi temsil eder. Her bir hissenin defter değeri ise toplam özkaynak tutarının toplam hisse sayısına bölünmesiyle bulunur. Özkaynak tutarı sermayeye oranla ne kadar büyükse, hissenin defter değeri de itibari değerine oranla o kadar büyük olmaktadır.

Şirketin özkaynaklarını artıran bu unsurlar, şirket sermayesinde değişiklik yapmamaktadır. Şirketin özkaynakları büyüdükçe şirketin sermayesinin özkaynakları içindeki payı oldukça düşük kalabilmektedir. Bedelsiz sermaye artırımı işlemi, şirket özkaynaklarında oluşan söz konusu artışların farklı kalemlerde izlenmesi yerine sermayeye eklenmesi anlamına gelmektedir. Bu işlem neticesinde şirket özkaynakları toplamında herhangi bir değişiklik olmazken şirketin sermayesinin özkaynaklar içindeki payı artmaktadır.

Peki bedelsiz sermaye artırımının şirkete ve yatırımcılarına nasıl bir etkisi olur?

Şirket özkaynaklarının içinde sermaye dışındaki kalemlerin birçoğu şirketin karar organları tarafından alınabilecek bir karar doğrultusunda şirket ortaklarına yani yatırımcılara nakit olarak dağıtılabilmektedir. Şirketin bedelsiz sermaye artırımı yapması, sermayeye eklenen tutarların artık şirket ortaklarına dağıtılabilir bir durumda olmayacağı anlamına gelmektedir ve bu durum şirkete kredi veren kuruluşlar nezdinde bir güven oluşturabilir. Çünkü şirket özkaynakları kredi veren kuruluşlar için önemli bir güvencedir. Bu tutarın büyük bölümünün şirket tarafından ortaklara dağıtılması durumunda kredi veren kuruluşun güvencesi de azalmış olacaktır. Şirketin özkaynaklarının dağıtılabilir kısmının düşük olması kredi veren kuruluşun kendini daha emniyetli hissetmesini sağlayacaktır.

Bedelsiz sermaye artırımı yapıldığında, yatırımcıların elinde bulunan hisse sayısı artmakta, ancak bunun karşılığında hisse fiyatları düşmekte, her bir yatırımcının toplam yatırım tutarında bir değişiklik olmamaktadır. Örneğin bir yatırımcının elinde 100 adet şirket hissesi olduğunu şirketin borsa fiyatının 10 TL olduğunu, şirketin %100 oranında bedelsiz sermaye artırımı yaptığını düşünelim. Bedelsiz sermaye artırımı öncesi 100 adet 10 TL’lik hissesi olan yatırımcının sahip olduğu toplam yatırım değeri 1.000 TL’dir. Sermaye artırımı sonrasında ise elinde bulunan hisse sayısı 2’ye katlanacak yani 200’e çıkacak, ancak borsa fiyatı yarıya yani 5 TL’ye düşeceği için toplam yatırım değerinde bir değişiklik olmayacaktır. Bedelsiz sermaye artırımı sonucunda, yatırımcıların elinde bulunan hisse sayılarının artıyor olması yatırımcılar açısından herhangi bir avantaj ya da dezavantaj oluşturmamaktadır. Çünkü pay sayısı artsa da yatırımcının toplam sermaye içindeki ortaklık payı aynı kalmaktadır. Bu durum bedelsiz sermaye artırımı sonucunda pay sayısı artan yatırımcının ileride yapılacak kar payı dağıtımlarında daha yüksek pay alacağı anlamına gelmez. Nitekim, bedelsiz sermaye artırımı sonrasında yatırımcılara şirket özkaynaklarından nakden dağıtılabilir tutarın azalmış olabileceğini unutmamak gerekir. Bedelsiz sermaye artırımı sonrasında hisse fiyatlarında yaşanan düşüş, fiyatın düzeltilmesi işlemidir, yatırımcıların arz ve taleplerindeki değişimle ilgili değildir. Fiyatta yapılan bu düzeltme, söz konusu şirketin hissesini almayı daha cazip hale getirecek temel bir değişiklik değildir. Bununla birlikte, eğer bedelsiz sermaye artırımı öncesinde hissenin borsa fiyatı çok yüksekse, yaşanan bu düzeltme sayesinde elinde küçük tasarrufu olan kişilerin o şirket hissesini alması kolaylaşmaktadır.

Eğer yatırım yapmak için bir şirket hissesinin fiyatının düşmesini bekliyorsanız, şirketin bedelsiz sermaye artırımıyla ilgili gelişmeleri de takip etmeniz gerekir. Aksi halde, bedelsiz sermaye artırımı sonrasında hisse fiyatlarındaki düzeltmeyi yanlış yorumlayabilir ve şirket hisselerinin oldukça ucuz hale geldiğini düşünebilirsiniz. Hisse senedi yatırımında, yalnızca hisse fiyatı üzerinden çıkarım yaparak yatırım kararı vermek çoğu zaman olumsuz sonuçlarla karşılaşmanıza neden olabilir.